THEO KIỆN.

Bất đắc dĩ Xuân phải nhờ chồng, đi theo vụ khiếu kiện...chả là cái VY con gái sinh con trai công tác ở trong Nam...phải vào trông nom con cháu. Vẫn biết NGÔ là chồng, nhưng từ khi lấy nhau đến giờ, mọi công việc thượng vàng hạ cám XUÂN phải lo liệu làm hết...

Ngô sinh ra trời phú cho bản tính ham học thư sinh.sau khi tốt nghiệp khoa văn có năng khiếu, thơ văn nên công việc chỉ nghiên cứu đọc sách làm thơ, viết văn đêm ngày ăn ngủ với thơ văn...Thứ bẩy tới, em phải đi Sài Gòn một thời gian trông con cho vợ chồng nó. Anh phải thay em làm tất cả, nên tập lo dần là vừa. Ngày kia, anh đi nộp đơn, em đã chuẩn bị tiền nong đầy đủ.

Ngô ngạc nhiên:
- Đi nộp đơn, có gì mà phải chuẩn bị.tiền nong phong bì ...
- Giời ạ. Anh như người trên mây ấy. Bây giờ đi làm cái gì cũng phải có tiền, không thì đừng nghĩ đến chuyện được việc gì.
Ngô vẫn ngạc nhiên :

- Nhà thằng Đảng chiếm đất nhà mình, phạm pháp rõ ràng mà kiện nó vẫn phải mất tiền là sao. Tưởng nó muốn giảm tội thì mới phải đút lót chứ?

- Anh chẳng hiểu gì cả. Thằng bị kiện phải đút, thằng đi kiện cũng phải đút, đứa nào đút nhiều hơn thì mới mong thắng. Đúng sai là ở họ chứ đâu phải ở pháp luật. Người ta coi luật pháp là cái gì đâu,  người ta lách luật. Em làm thế, chả hóa ra coi kinh cán bộ của Đảng.. người ta là đầy tớ của dân...lo cho dân mà.

Vợ Ngô nói chì chiết:

- Chúng nó làm quái gì có nhân phẩm mà xúc phạm. Anh mà nói nhân phẩm thì đừng sống ở cái xã hội này nữa…nén bạc đâm toạc công lý... Độ này vợ Ngô ăn nói bừa bãi quá, mở miệng ra là nói đến tiêu cực xã hội. Ngô đi học, người ta dạy  rằng đó là tàn dư của chủ nghĩa tư bản. Thế mới phải trải qua thời kỳ quá độ. Vợ thì suốt ngày lo chạy chợ rồi chúi đầu vào việc hầu hạ chồng con, làm sao hiểu được những điều sâu xa.

Từ trước đến nay, bao nhiêu chuyện rắc rối xảy ra làm thiệt hại cho nhà Ngô mà toàn do người khác gây nên cả. Vợ chồng Ngô gửi đơn  đi khắp nơi nhưng cuối cùng không cơ quan nào giải quyết. Hỏi riết thì họ trả lời rằng nội dung đơn kiện của nhà Ngô “không có cơ sở” hoặc là chuyển đơn về, cái cơ quan nộp đơn ban đầu  để trả lời . Những ai thạo đời thì bảo nhà Ngô thua bên kia vì tiền.
Lần này, nhà Ngô bị hàng xóm xây tường lấn chiếm mất chục mét vuông đất. Vợ chồng Ngô phải làm đơn kiện. Chẳng lẽ cứ để cho đứa nào muốn làm gì  thì làm.
Hôm đi nộp đơn, vợ dặn dò thật kỹ,còn lường trước tất cả những tình huống có thể xảy ra. Xuân làm sẵn cho  mấy cái phong bao mỏng để xử lý ở các cửa.
Ngô tới cổng cơ quan, lúc 9h  thấy mở liền dắt xe vào. Một tiếng gọi giật giọng:
- Anh kia! đi đâu?
Ngô giật mình:
- Dạ! em vào nộp đơn …
- Đơn gì?
Nhớ đến lời vợ dặn, Ngô vội móc ra chiếc phong bì nhét vào túi anh gác cổng. Anh ta chẳng cần đọc xem gì,đưa trả rồi chỉ cho lối vào nơi cần nộp đơn tên người cần gặp một cách cặn kẽ.
Ngô nhận chiếc vé gửi xe làm bằng vỏ bao thuốc lá vinataba, rụt rè hỏi:
- Thế để xe ở đâu anh.
Tay gác cổng nhìn cái dáng vẻ ngờ nghệch của Ngô, thương hại:
- Anh mới đến lần đầu à. Cứ đi vào, để ở đâu cũng được.

Thế thì tiện, chứ cơ quan rộng mênh mông thế này, đi bộ có mà chết. Xung quanh lại có tường bao, thật an toàn. Cổng thì đã có bảo vệ kiêm thu tiền.Ngô thấy nhiều người ra vào nhưng không lấy vé, chắc là người trong cơ quan. Hắn nghĩ: vậy là cái vé của hắn là vé vào cổng chứ đâu phải là vé gửi xe.  có tự trông được thì người ta vẫn bắt lấy vé cơ mà. Chẳng lẽ cả cơ quan này là một bãi giữ xe. Nhưng thôi, đấy là việc của họ, mấy nghìn đồng tiền vé chưa ảnh hưởng gì đến bát cơm….mình còn đang lo một việc quan trọng hơn nhiều cơ.

Ngô dựng xe trước phòng tiếp dân rồi ngồi chờ. Lúc này có sáu người ngồi ở hàng ghế kê ngoài hành lang. Cửa phòng tiếp dân bịt bằng kính trong suốt nhưng bên trong lại được che bằng rèm màu xanh lơ dìu dịu, cứ mấy phút lại hé cho một người ra để người tiếp theo vào. Kể cũng nhanh. Chừng 30 phút sau thì đến lượt Ngô.

Lúc này thì Ngô đã có chút kinh nghiệm. Tránh bị quát phủ đầu, Ngô kẹp luôn cái phong bì vào tờ đơn. Cán bộ tiếp dân nhìn đơn đọc tên, địa chỉ của Ngô rồi ghi vào giấy biên nhận. Không thấy anh ta hỏi giấy tờ tùy thân. “Chắc cái phong bì đã thay cho chứng minh thư”

Ngô hỏi thăm dò:
- Đơn của em giải quyết có nhanh không ạ
- Cái đó còn tùy, nếu đủ điều kiện thì có thể nhanh, nếu không có thể chậm.
Ngô hiểu ý, đặt lên một chiếc phong bì nữa. Anh ra chiều suy nghĩ một lúc:
- Thôi được, đơn của anh tôi sẽ trình ngay. Chắc chỉ trong vòng dăm ngày sẽ nhận được giấy mời.

Bốn ngày  sau thì Ngô nhận được giấy mời đến phòng số 11 tầng 2 nhà D2 gặp ông Cán để giải quyết. Trước khi đi Nam, vợ đã nhét 300 đô la vào phong bì đưa cho Ngô và dặn dò tỷ mỷ.

Tới cổng cơ quan, Ngô lại bị hỏi y như lần trước.Ngô tỏ ra tự nhiên nói ngay:

- Sếp gọi em đến để giải quyết cái đơn hôm trước mà. Chắc anh quên em rồi.

Tay gác cổng nhớ ra, giúi vào tay Ngô chiếc vé gửi xe rồi cho  vào. Đến chân cầu thang, Ngô gặp thằng Đáng, cái thằng đã lấn chiếm đất của nhà Ngô đi xuống. Không biết nó đi đâu. Chẳng lẽ nó cũng đi kiện , vừa ăn cướp, vừa la làng chăng. Nó nhìn Ngô, vẻ mặt vênh váo đầy thách thức...Ngô tới cửa phòng làm việc có gắn số 11, gõ nhẹ hai tiếng rồi đứng chờ.

Một tiếng nói lạnh lùng và đanh gọn:
- Mời vào.
Ngô khúm núm sẽ đẩy cửa vào:
- Dạ, chào anh … báo cáo anh, em …
Rồi khúm núm đưa giấy mời ra, lập bập trình bày nội dung sự việc.
Ông cán bộ tên là Cán hỏi:
- Đất nhà anh có sổ đỏ chưa?
- Dạ chưa, nhưng là đất ở lâu năm ông cha để lại. Chúng em đóng thuế nhà đất hàng năm đầy đủ
Ông ta phẩy tay ra hiệu cho Ngô ngừng nói:

- Vấn đề là ở chỗ ấy. Anh chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có nghĩa là nhà nước chưa công nhận quyền sử dụng đất cho anh. Thằng kia nó chiếm đất của anh, ai cũng biết. Nhưng về mặt pháp luật, bảo là đất của nhà anh thì không có cơ sở.

“Lại không có cơ sở” –  Vậy là mình dại rồi. Đúng ra hôm ấy,nhà mình phải đánh nhau với nhà thằng Đáng không cho nó chiếm đất. Nó có kiện đánh nhà nó thì dựa trên cơ sở nào. Ai quay phim, chụp ảnh để làm bằng chứng.

Ấy là lúc uất ức lên thì  nghĩ thế thôi, chứ làm sao mà nhà Ngô dám đi đánh nhau với người khác, vì Ngô là con người được giáo dục học hành tử tế. cũng chính cái sự tử tế ấy đã làm hại ,  nhà Ngô khốn khổ bao nhiêu rồi...

Sực nhớ ra, Ngô rút cái phong bì khẽ khàng đặt lên bàn. Ông Cán mở luôn phong bì ra. Đếm xong, ông ta đặt xuống bàn rồi lấy trong ngăn bàn một cái phong bì khác, rút ra xòe cho  xem 6 tờ bạc mệnh giá 100 đô la Mỹ:

- Của thằng kia đấy. Nó sai nhưng cái lý của nó (ông vỗ ba đầu ngón tay vào cái phong bì của thằng kia) gấp đôi lý của anh (vỗ vào phong bì của Ngô). Cái chỗ đất ấy anh bảo của anh nhưng nó cũng cãi là của nó. Thế thì tốt nhất là nên hòa giải, hai bên chia đôi. Nếu anh đồng ý thì tôi cho gọi cả hai bên đến. Vậy là mỗi bên được một nửa mà tiền nó lại mất nhiều hơn anh, thế là coi như anh thắng nó. Được cái thuận cho các anh là hai bên đều biết “giá thị trường”. Nếu phải quay về lấy thêm thì mất một lần đi lại nữa. Còn nếu anh không nghe, đi kiện đâu thì đơn cũng về đây thôi. Tôi thấy anh có vẻ thật thà nên tôi cũng nói thật.

Trước khi ra về, ông ta còn cẩn thận sờ hai túi quần của Ngô xem có máy ghi âm, máy ảnh gì không rồi đẩy  ra, đóng sập cửa lại.

Về nhà Ngô nói với vợ:

- Thắng rồi em ạ. Mà nó lại phải mất nhiều tiền hơn mình. Tưởng thế nào chứ đút lót cũng dễ. Hết bao nhiêu, người ta nói thẳng, may mà hôm nay vừa đủ. Nếu thừa chắc họ trả lại. Đỡ phải băn khoăn. Thế mà em cứ dạy anh mãi.

Vợ Ngô mặt mày rạng rỡ mọi sự cố đều lường được rất chi là chuẩn:

- Em đã bảo mà. Cái gì cũng có giá của nó. Giá cả rõ ràng như vậy lại hóa hay. Những lần trước mình thua chỉ tại vì không biết giá. Hóa ra cơ chế bây giờ cũng thoáng thật. Nói toạc, không úp mở.thế mà được việc...Rồi cô bắt chồng kể tỉ mỉ diễn biến đưa đến cái chiến thắng hôm nay như thế nào.

Nghe hắn kể xong, cô rít lên:
- Giời ơi! thế mà bảo thắng là sao?
Ngô nhớ đến lời phân tích của ông Cán, liền giải thích lại cho vợ:
- Thì nó được năm mét vuông, mình cũng được năm mét vuông. Mà tiền nó lại mất gấp đôi mình, chả thắng là gì...

- Nó bịp anh rồi. Sao đầu óc anh tối tăm thế. Cả mười mét vuông ấy là đất của mình. Mình sử dụng ổn định từ trước khi có Luật đất đai. Nó chỉ mất sáu trăm đô mà được năm “mét”. Còn mình mất không năm “mét” cho nó lại còn tiền phong bao mấy hôm nay nữa. Vậy thắng ở đâu?

- Nếu em không nghe thì cứ việc kiện đâu thì kiện. Cuối cùng đơn cũng về tay ông ta thôi...

Sự thật cay đắng đó không phải là vợ Ngô không biết vì chính vợ Ngô đã từng nhiều lần gặp phải cũng như biết bao dân oan khác. Nhưng việc Ngô nhắc lại lời ông Cán đã làm cho cô nhụt chí...

Hai vợ chồng  ngao ngán nhìn mảnh đất cha ông để lại  ngày càng bé đi. Liệu rồi có giữ nổi phần đất còn lại không? Ai là người bênh vực.?...

Thôi thì ôm uất hận, đành cố chịu, chờ cho qua cái thời kỳ gọi là quá độ định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhưng chờ đến bao giờ.?..

                                             T.TRÚC  8 -12 -2014